Hoe kun je succesvol worden?
Door het bij jezelf te zoeken en niet bij een ander. Dat gedoe met netwerken heb ik echt omgedraaid. Het gaat erom dat je uitzoekt waar je kracht ligt en daaraan te blijven werken. Je moet weten waarmee je bezig bent en je vak beheersen. Als je iets te geven hebt en je weet wat dat is, gaat het niet meer om jezelf maar om hetgeen wat je te geven hebt. Als je kracht kunt overbrengen, gaat iedereen met je mee.
Wacht niet op de kunstwereld. Draai het om. De kunstwereld mist de boot als ze jou mist. Jij moet binnen gehaald worden, want de kunstwereld heeft honger. Ze heeft voedsel nodig. Pas wel op dat als ze je in de boot trekken, je niet meegesleept wordt en producten gaat afleveren.’
Ze moeten je eerst kennen
”Some see the moment and think: hey this is the moment. But some see the moment and they catch it”, zei Richard Serra ooit. Houd dus altijd je ogen open. Het hele leven komt immers continue voorbij. Het gaat erom dat je scherp blijft en dat je vanuit concentratie blijft werken. Vertrouw er dan op dat je kansen krijgt en deze pakt. Het hoeft niet gelijk iets groots te zijn.
In de realiteit val je om als je iets wilt pakken wat buiten je bereik ligt. Geestelijk werkt het net zo. Als je iets wilt bereiken wat je niet kunt, wordt je ongelukkig en raak je uit balans. Als iets dichtbij is, hoef je het slechts te pakken en blijf je in evenwicht.’
Hoe werk je?
De laatste tijd alleen in opdracht. Ik voel mij dan vrijer. Ik hoef niet per se iets te maken. Er wordt immers al zoveel gemaakt. Van te voren wil ik nooit weten wat ik ga maken. Ik ben een vrije geest. Als ik met een opdracht bezig ben, zie ik het als een soort schaakbord. Ik analyseer, kijk en voel net zolang totdat ik door heb wat er speelt. De oplossing komt dan vanzelf. Ze legt verband tussen alles wat op tafel ligt.
Mijn doel is slechts het project waarmee ik bezig ben. Daar geef ik veel tijd en energie aan. De werken die ik maak, zijn zo groot, daar moeten ook anderen aan werken. Als ik hun enthousiast weet te maken, is het ook hun project geworden. Dan heeft ieder zijn eigen insteek en uitdaging. Ik zoek eerst altijd uit wat ik wil en stap vervolgens naar iemand die het technisch beter weet.
Ik zorg altijd dat ik de taal spreek van degene met wie ik ga werken en weet waarmee zij zitten. Als een opdrachtgever zelf goed nadenkt over wat er aan de hand is en dit analyseert, heb je een sparringpartner. Hij kent de situatie en geeft je informatie. Als je naar de ideeën en bedoelingen van anderen luistert, kun jij ermee aan de slag en alternatieve denkwijze en oplossingen aanbieden.’
Een kwestie van communicatie
Technisch moet het werk in orde zijn. Maar de oplossing kan links- of rechtsom gevonden worden. Neem mensen serieus want ze zijn serieus met hun vakgebied bezig. Ze zijn in voor verschillende oplossingen, mits je ze begrijpt en het kan communiceren. Zorg dus dat je hun manier van denken doorgrondt.’
Wat doe je als je geen idee hebt?
Dan ga ik naar de kroeg en denk er net zolang over na totdat ik eruit ben. Soms duurt dat heel lang. Als ik er helemaal niet uitkom, geef ik de opdracht terug.’
Laat je je inspireren door andere kunstenaars?
Ik ben heel blij als ik iets goeds zie. Maar neem nooit iets over want het wordt toch altijd anders. Als je doorgrondt en ontdekt waar het omgaat, sla je vaak achterover. Dan merk je vanzelf dat je dat niet moet willen evenaren.’
Je moet zoeken naar je eigenheid?
Het gaat verder. Volgens de Italiaanse beeldhouwer Luciano Fabro moet je ontdekken wat de eigenheid is van een ander. Dat bij hem laten en erkennen. Pas als je dat lukt, kun je je eigen eigenheid zien. Ik voelde mij altijd alleen in de wereld en had het idee dat niemand mij snapte. Op een gegeven moment draaide ik het om. Ik wilde weten wat ik te maken had met anderen. Het werd een zoektocht en dat betekende twijfel.’
Hoe blijf je je ontwikkelen?
Mijn projecten lopen vaak jaren. Op het moment dat ik het rustiger heb, ga ik tekenen, schetsen maken, knutselen, modelletjes of architectonische maquettes zo in elkaar zetten dat ik de elementen in de omgeving de plek laat bepalen. Ik laat bijvoorbeeld eigenschappen van bomen die er omheen staan bepalen hoe een gebouw eruit gaat zien.